Kusamuka kwa anthu aang'ono kumathandiza kuti anthu ambiri azitha kusamukira kwina

Magazini:Khalidwe la Zinyama Buku 215, Seputembala 2024, Masamba 143-152

Mitundu (ya mleme):ma crane okhala ndi khosi lakuda

Chidule:
Kulumikizana kwa mbalame zosamuka kumafotokoza momwe mbalame zosamuka zimasakanikirana m'malo ndi nthawi. Mosiyana ndi mbalame zazikulu, mbalame zazing'ono nthawi zambiri zimakhala ndi machitidwe osiyanasiyana osamukira ndipo nthawi zonse zimawongolera machitidwe awo osamukira komanso komwe zikupita pamene zikukhwima. Chifukwa chake, mphamvu ya mayendedwe a mbalame zazing'ono pa kulumikizana konse kwa mbalame zosamuka ikhoza kukhala yosiyana ndi ya akuluakulu. Komabe, kafukufuku waposachedwa wokhudza kulumikizana kwa mbalame zosamuka nthawi zambiri amanyalanyaza kapangidwe ka zaka za anthu, makamaka kuyang'ana kwambiri akuluakulu. Mu kafukufukuyu, tidafufuza udindo wa mayendedwe a mbalame zazing'ono pakupanga kulumikizana kwa anthu pogwiritsa ntchito deta yotsatirira ya satellite kuchokera ku 214 black-necked crane, Grus nigricollis, kumadzulo kwa China. Choyamba tidayesa kusiyana kwa kusiyana kwa malo m'magulu osiyanasiyana azaka pogwiritsa ntchito continuous temporal Mantel correlation coefficient ndi deta kuchokera kwa ana 17 omwe adatsatiridwa chaka chomwecho kwa zaka zitatu zotsatizana. Kenako tidawerengera kulumikizana kwa mbalame zosamuka nthawi zonse kwa anthu onse (omwe ali ndi magulu osiyanasiyana azaka) kuyambira 15 Seputembala mpaka 15 Novembala ndikuyerekeza zotsatira zake ndi za gulu la banja (lomwe lili ndi ana ndi akuluakulu okha). Zotsatira zathu zawonetsa mgwirizano wabwino pakati pa kusiyana kwa nthawi pakati pa kulekanitsidwa kwa malo ndi zaka pambuyo poti ana ang'onoang'ono asiyana ndi akuluakulu, zomwe zikusonyeza kuti ana aang'ono mwina adasintha njira zawo zosamuka. Kuphatikiza apo, kulumikizana kwa gulu la azaka zonse kunali kocheperako (pansi pa 0.6) m'nyengo yozizira, komanso kotsika kwambiri kuposa kwa gulu la mabanja nthawi ya autumn. Popeza kuti ana aang'ono amakhudzidwa kwambiri ndi kulumikizana kwa mbalame zosamuka, tikupangira kugwiritsa ntchito deta yosonkhanitsidwa kuchokera ku mbalame zazaka zonse kuti tiwongolere kulondola kwa kuyerekezera kwa kuchuluka kwa anthu osamukira.