Žurnal:Guş barlaglary, 9(1), sah. 23.
Görnüş (Guş):Kapüşonly durna (Grus monacha)
Abstrakt:
Kapüşonly durna (Grus monacha) IUCN tarapyndan ejiz görnüş hökmünde sanawa alyndy. Kapüşonly durnanyň göçmegi baradaky bilimler henizem çäkli. Bu ýerde biz Ýaponiýanyň Izumi şäherinde gyşlaýan kapüşonly durnalaryň giňişlik-wagt göçme nusgalaryny, şeýle hem olary goramak üçin möhüm duralga ýerlerini habar berdik. Ýaponiýanyň Izumi şäherinde gyşlaýan dört uly we bäş kiçi ulalan durna 2014 we 2015-nji ýyllarda Hytaýyň demirgazyk-gündogaryndaky duralga ýerlerinde hemra geçirijileri (GPS-GSM ulgamy) bilen enjamlaşdyryldy. Biz uly we kiçi ulalan durnalaryň ýaz we güýz göçme wagtyny we dowamlylygyny, şeýle hem olaryň köpelýän we gyşlaýan ýerlerinde galýan wagtyny we dowamlylygyny seljerdik. Mundan başga-da, duralga ýerlerinde durnalaryň ýer ulanylyşyny seljerdik. Uly ulalan durnalar kiçi ulalan durnalara garanyňda ýazda demirgazyga (ortaça = 44,3 gün) we güýzde günorta göçmek üçin has köp wagt sarp etdiler (degişlilikde 15,3 we 5,2 gün). Şeýle-de bolsa, kiçi ulularyň gyşlama möwsümi (ortaça = 149,8 gün) we göçme (uly adamlaryň köpelme möwsümi) möwsümleri (ortaça = 196,8 gün) ululara garanyňda (degişlilikde 133,8 we 122,3 gün) has uzak boldy. Üç möhüm duralga ýeri kesgitlenildi: Russiýadaky Murawiowka seýilgähiniň töweregindäki sebit, Hytaýdaky Songnen düzlügi we Günorta Koreýanyň günbatar kenary, bu ýerde durnalar göçme wagtlarynyň köp bölegini geçirýärdiler (degişlilikde ýazda we güýzde 62,2 we 85,7%). Göçme döwründe, göçme döwründe we gyşda, kapşonly durnalar adatça dynç almak we iýmitlenmek üçin ekin meýdanlarynda galýarlar. Gyşlamaýan möwsümde duralga ýerleriniň 6% -den az bölegi goralýan ýerlerde ýerleşýärdi. Umuman, netijelerimiz kapşonly durnalaryň gündogar uçuş ýolunda ýyllyk giňişlik-wagtlaýyn göçme nusgalaryny düşünmäge we bu görnüş üçin gorag çärelerini meýilleşdirmäge goşant goşýar.
NEŞIR ELÝETERLI:
https://doi.org/10.1186/s40657-018-0114-9
