Görnüş (Guş):Gara boýunly durna (Grus nigricollis)
Žurnal:Ekologiýa we tebigaty goramak
Abstrakt:
Gara boýunly durnalaryň (Grus nigricollis) ýaşaýyş ýerini we öý ýaşaýan ýerleriniň saýlanyşynyň jikme-jikliklerini, şeýle hem otlamagyň olara nähili täsir edýändigini bilmek üçin, biz 2018-nji ýyldan 2020-nji ýyla çenli iýul-awgust aýlarynda Gansudaky Ýançiwan milli tebigy goraghanasynyň Danghe suw-batgalyk ýerinde populýasiýanyň ýaş agzalaryny hemra arkaly yzarlamak arkaly synladyk. Şol döwürde ilat gözegçiligi hem geçirildi. Öý ýaşaýan ýerleriniň sany ýadro dykyzlygyny kesgitlemek usullary bilen kesgitlendi. Soňra Danghe suw-batgalyk ýerinde dürli ýaşaýyş jaýlarynyň görnüşlerini kesgitlemek üçin maşyn öwrenmek bilen uzakdan duýdurma şekilleriniň interpretasiýasyny ulandyk. Öý ýaşaýan ýerleriniň möçberinde we ýaşaýyş jaýlarynyň möçberinde ýaşaýyş ýerlerini saýlamak üçin Manliniň saýlama gatnaşyklary we tötänleýin tokaý modeli ulanyldy. Gözleg sebitinde 2019-njy ýylda otlamagy çäklendirmek syýasaty durmuşa geçirildi we Gara boýunly durnalaryň jogaby aşakdakylary görkezýär: a) ýaş durnalaryň sany 23-den 50-ä çenli artdy, bu bolsa otlamagyň düzgüniniň durnalaryň sagdynlygyna täsir edýändigini görkezýär; b) häzirki öri meýdany öý meýdanlarynyň meýdanlaryna we ýaşaýyş ýerleriniň görnüşleriniň saýlanmagyna täsir etmeýär, ýöne ol durnanyň giňişligi ulanmagyna täsir edýär, sebäbi öý meýdanynyň ortaça üst-üste düşýän görkezijisi 2018 we 2020-nji ýyllarda degişlilikde 1,39% ± 3,47% we 0,98% ± 4,15% boldy; c) ortaça günlük hereket aralygynda we dessine tizlikde umumy artýan meýil boldy, bu bolsa ýaş durnalaryň hereket ukybynyň artýandygyny görkezýär we bozulmaga uçran durnalaryň gatnaşygy has ýokary bolýar; d) Adam täsir edýän faktorlar ýaşaýyş ýerini saýlamaga az täsir edýär we durnalara häzirki wagtda jaýlar we ýollar asla täsir etmeýär. Durnalar kölleri saýladylar, ýöne öý meýdany we ýaşaýyş meýdanynyň ölçegini saýlamagy deňeşdirende, batgalyk, derýa we dag gerişlerini gözardy edip bolmaz. Şonuň üçin, öri meýdanlaryny çäklendirmek syýasatynyň dowam etdirilmegi öý meýdanlarynyň üst-üste düşmegini azaltmaga we netijede görnüş içindäki bäsdeşligi azaltmaga kömek eder diýip pikir edýäris, soňra bolsa ýaş durnalaryň hereketleriniň howpsuzlygyny ýokarlandyrýar we ahyrsoňy ilatyň ýaramlylygyny ýokarlandyrýar. Mundan başga-da, suw serişdelerini dolandyrmak we suw-batgalyk ýerler boýunça ýollaryň we binalaryň bar bolan paýlanyşyny saklamak möhümdir.
NEŞIR ELÝETERLI:
https://doi.org/10.1016/j.gecco.2022.e02011
