Žurnal:Ornitologiýa žurnaly, 160(4), sah.1109-1119.
Görnüş (Guş):Whimbrels (Numenius phaeopus)
Abstrakt:
Göçýän guşlaryň ýangyç doldurmagy we dynç almagy üçin duralga ýerleri örän möhümdir. Göçýän guşlaryň duralga wagtynda ýaşaýyş şertleriniň talaplaryny aýdyňlaşdyrmak göçýän guşlaryň ekologiýasyny düşünmek we tebigaty goramak üçin möhümdir. Şeýle-de bolsa, duralga ýerlerinde göçýän guşlaryň ýaşaýyş şertlerini ulanmagy ýeterlik derejede öwrenilmedi we görnüşleriň arasyndaky ýaşaýyş şertleriniň ulanylyşyndaky aýratyn üýtgeşiklikler köp derejede öwrenilmedi. Biz 2016-njy ýylyň ýazynda we 2017-nji ýylyň ýazynda we güýzünde Hytaýyň Günorta Sary deňzinde möhüm duralga ýeri bolan Çongming Dongtanda Global Positioning System – Global System for Mobile Communication teglerini ulanyp, göçýän Whimbrelleriň, Numenius phaeopus-yň hereketini yzarladyk. Duralga wagtynda Whimbrelleriň ýaşaýyş şertlerini ulanmagyna aýratyn guşuň, diel faktorynyň (gündiz we gije) we gelgit beýikliginiň täsirini anyklamak üçin köp nomli logistik regressiýa we köp modelli netije ulanyldy. Whimbrelleriň işjeňlik intensiwligi gijelerine gündizine garanyňda pesdi, Whimbrelleriň hereket edýän iň ýokary aralygy bolsa gündiz we gije arasynda meňzeşdi. Şor we palçyk ýerler üç möwsümiň ählisinde ähli şahslar tarapyndan intensiw ulanyldy: ähli ýazgylaryň 50% -den gowragy şor we palçyk ýerlerden alyndy. Ýaşaýyş ýerleriniň ulanylyşy şahslaryň arasynda düýpli tapawutlandy; käbir şahslar 2016-njy ýylyň ýazynda oba hojalyk ýerlerini we tokaýlyklary ulandylar, şol bir wagtyň özünde gelgit aralygynyň golaýyndaky dikeldilýän suw-batgalyk ýerler 2017-nji ýylda käbir şahslar tarapyndan ulanyldy. Umuman alanyňda, şor, oba hojalyk ýerleri we tokaýlyk ýerler gündiz has köp ulanyldy, palçyk ýer bolsa gije has köp ulanyldy. Suwuň ýokarylygy ýokarlandygyça, palçyk ýerleriň ulanylyşy azaldy, şor ýerleriň ulanylyşy bolsa artdy. Netijeler şahslara esaslanýan bioyzarlaýyşyň gündiz we gije ýaşaýyş ýerleriniň ulanylyşy barada jikme-jik maglumatlary berip biljekdigini görkezýär. Şahslaryň we döwürleriň arasynda ýaşaýyş ýerleriniň ulanylyşyndaky tapawutlar guşlary goramak üçin dürli ýaşaýyş ýerleriniň möhümdigini görkezýär.
NEŞIR ELÝETERLI:
https://doi.org/10.1007/s10336-019-01683-6
