Görnüş (Guş):Uly dovdag (Otis tarda)
ŽurnalJ:Ornitologiýa žurnaly
Abstrakt:
Uly tokaý guşy (Otis tarda) göçmegi amala aşyrýan iň agyr guş hökmünde tapawutlanýar, şeýle hem diri guşlaryň arasynda jynsy ululyk dimorfizminiň iň ýokary derejesine eýedir. Görnüşiň göçmegi edebiýatda giňden ara alnyp maslahatlaşylsa-da, ylmy işgärler Aziýadaky kiçi görnüşleriň (Otis tarda dybowskii), esasanam erkekleriniň göçme görnüşleri barada az zat bilýärler. 2018-nji we 2019-njy ýyllarda biz gündogar Mongoliýadaky köpelýän ýerlerinde alty sany O. t. dybowskii (bäş erkek we bir dişi) tutup, olary GPS-GSM hemra geçirijileri bilen belgiledik. Bu, gündogar kiçi görnüşleriň Uly tokaý guşlarynyň gündogar Mongoliýada ilkinji gezek yzarlanmagydyr. Biz göçme görnüşlerinde jyns tapawutlaryny tapdyk: erkekler göçmegi has giç başladylar, ýöne ýazda dişi guşdan ir geldiler; erkekler göçme döwrüniň 1/3 bölegini geçirdiler we dişi guşdan takmynan 1/2 aralyga göçdüler. Mundan başga-da, Uly tokaý guşlary köpelmek, köpelmekden soňky we gyşlamak ýerlerine ýokary derejede ygrarlylyk görkezdiler. Gorag üçin, dywşaklaryň GPS ýerleşýän ýerini anyklamak işleriniň diňe 22,51% -i goralýan ýerlerde, gyşlaýan ýerlerinde we göçýän mahalynda bolsa 5,0% -den az bölegi boldy. Iki ýylyň dowamynda yzarlan uly dywşaklaryň ýarysy gyşlaýan ýerlerinde ýa-da göçýän mahalynda öldi. Gyşlaýan ýerlerinde has köp goralýan ýerleri döretmegi we çaknyşyklaryň öňüni almak üçin uly dywşaklaryň gür ýerleşýän ýerlerinde elektrik geçirijileriniň ugruny üýtgetmegi ýa-da ýerastyna çekmegi maslahat berýäris.
NEŞIR ELÝETERLI:
https://doi-org.proxy-ub.rug.nl/10.1007/s10336-022-02030-y
