Žurnal:Ekologiýa we ewolýusiýa, 8(12), sah.6280-6289.
Görnüş (Guş):Ak öňlü gaz (Anser albifrons), Tundra lobya gazy (Anser serrirostris)
Abstrakt:
Gündogar Aziýanyň göçüp barýan suw guşlarynyň sany 1950-nji ýyllardan bäri, esasanam Hytaýda gyşlaýan guşlaryň sany ep-esli azaldy. Göçüş görnüşleri we duralga ýerleri barada ilkinji maglumatlaryň ýetmezçiligi sebäpli tebigaty goramak uly kynçylyk döredýär. Bu gözlegde Ýangzy derýasynyň suw basýan düzlüginde gyşlaýan uly ak maňlaýly gazyň (Anser albifrons) we tundra noýbasy gazynyň (Anser serrirostris) ýazky göçüşini öwrenmek üçin hemra yzarlamak usullary we ösen giňişlik seljermeleri ulanylýar. 2015-nji we 2016-njy ýyllaryň ýazynda 21 adamdan alnan 24 yz esasynda, biz Demirgazyk-Gündogar Hytaý düzlüginiň göçüş döwründe iň köp ulanylýan duralga ýeridigini, gazlaryň 1 aýdan gowrak wagtlap galýandygyny anykladyk. Bu sebit oba hojalygy üçin hem ep-esli ösdürildi, bu bolsa Gündogar Aziýanyň suw guşlarynyň Hytaýda gyşlaýanlarynyň azalmagynyň sebäbiniň bardygyny görkezýär. Gowşak ýer hökmünde ulanylýan suw howdanlaryny, esasanam intensiw iýmit gözleýän ýerler bilen gurşalanlary goramak suw guşlarynyň ýaşamagy üçin örän möhümdir. Bahar göçüşi döwründe ulanylýan esasy meýdanyň 90% -den gowragy goralmaýar. Biz geljekde ýerüsti barlaglaryň bu ýerlere gönükdirilip, olaryň ilat derejesinde göçüp barýan suw guşlary üçin ähmiýetini tassyklamalydygyny we möhüm ýaz möwsümi ýerlerinde ýerleşýän esasy dynç alyş ýeriniň uçuş ýolunyň ugrundaky goragly ýerleriň ulgamyna goşulmalydygyny teklip edýäris. Mundan başga-da, esasy duralga zolagynda guş-adam arasyndaky mümkin bolan gapma-garşylygy has giňişleýin öwrenmeli. Biziň gözlegimiz hemra arkaly yzarlamagyň azalýan göçüp barýan görnüşleriň goralmagyny gowulandyrmak üçin zerur bolan möhüm maglumatlary nähili berip biljekdigini görkezýär.
NEŞIR ELÝETERLI:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ece3.4174
