Ijenali:Uphando lweeNtaka, 11(1), iphe.1-12.
Iintlobo (zeentaka):IiWhimbrels (Numenius phaeopus variegatus)
Isishwankathelo:
Ukugcina iintaka ezifudukayo kunzima ngenxa yokuthembela kwazo kwiindawo ezininzi ezikude kumanqanaba ahlukeneyo omjikelo wazo wobomi wonyaka. Ingcamango "yokuhambahamba", ebhekisa kuzo zonke iindawo ezigutyungelwe kukuzala, ukungazalisi, kunye nokufuduka kweentaka, inika isakhelo sentsebenziswano yamazwe ngamazwe yolondolozo. Nangona kunjalo, kwindlela efanayo yokuhambahamba, imisebenzi yokufuduka yeentlobo ezifanayo inokwahluka kakhulu phakathi kwamaxesha onyaka kunye nabemi. Ukucacisa umahluko wexesha kunye nabemi ekufudukeni kuyanceda ekuqondeni i-ecology yokufuduka kunye nokuchonga izikhewu zolondolozo. Iindlela Sisebenzisa ukulandelela ngesathelayithi silandele ukufuduka kweWhimbrels (Numenius phaeopus variegatus) kwiindawo ezingazalisiyo eMoreton Bay (MB) naseRoebuck Bay (RB) eOstreliya kwi-East Asian-Australasian Flyway. Uvavanyo lweMantel lusetyenziselwe ukuhlalutya amandla onxibelelwano lokufuduka phakathi kweendawo ezingazalisiyo kunye neendawo zokuzalela ze-MB kunye ne-RB. Uvavanyo lukaWelch lwe-t lusetyenziselwe ukuthelekisa imisebenzi yokufuduka phakathi kwabemi ababini kunye naphakathi kokufuduka emantla nasezantsi. Iziphumo Ngexesha lokufuduka ukuya emantla, umgama kunye nobude bohambo lokufuduka kwakukude kubemi be-MB kunakubemi be-RB. Umgama kunye nobude bohambo lokuqala lokufuduka ngexesha lokufuduka ukuya emantla kwakukude kubemi be-MB kunakubemi be-RB, nto leyo ebonisa ukuba abantu be-MB babeke ipetroli engaphezulu ngaphambi kokuba bashiye iindawo ezingazalisiyo ukuze baxhase uhambo lwabo olude olungapheliyo. Abantu be-RB babonakalise unxibelelwano olubuthathaka lokufuduka (iindawo zokuzalela ezisasazeka kuluhlu lwee-longitude ezingama-60) kunabemi be-MB (iindawo zokuzalela ezigxile kuluhlu lwee-longitude ezi-5 kwiMpuma Ekude yeRashiya). Xa kuthelekiswa nabemi be-MB, abantu be-RB babexhomekeke kakhulu kwiindawo zokuma kuLwandle oluMthubi nakwiindawo ezikunxweme lwaseTshayina, apho indawo yokuhlala yamaza ilahlekelwe kakhulu. Nangona kunjalo, inani le-RB landa ngelixa inani le-MB lancipha kwiminyaka edlulileyo, nto leyo ebonisa ukuba ukulahleka kwendawo yokuhlala yamaza kwiindawo zokuma kwakunempembelelo encinci kubemi be-Whimbrel, abanokusebenzisa iintlobo ezahlukeneyo zokuhlala. Iindlela ezahlukeneyo phakathi kwabemi zinokubangelwa ngamanqanaba ahlukeneyo oxinzelelo lokuzingela kwiindawo zabo zokuzalela. Izigqibo Olu phononongo lubonisa ukuba amanyathelo okulondoloza angaphuculwa ngokuqonda umjikelo wobomi wonyaka opheleleyo weentshukumo zeenkumbi ezininzi zeeWhimbrels kwaye mhlawumbi nezinye iintaka ezifudukayo.
IMPAPASHO IYAFUMANEKA KWI:
https://doi.org/10.1186/s40657-020-00210-z

