Ìwé Ìròyìn:Ìwádìí Avian, 11(1), ojú ìwé 1-12.
Àwọn Ẹ̀yà (Avian):Àwọn Whimbrels (Numenius phaeopus variegatus)
Àkótán:
Pípa àwọn ẹyẹ tí ń ṣí kiri jẹ́ ìpèníjà nítorí pé wọ́n gbẹ́kẹ̀lé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ibi jíjìnnà ní àwọn ìpele ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ti ìgbésí ayé ọdọọdún wọn. Èrò “ọ̀nà ìfò”, èyí tí ó tọ́ka sí gbogbo àwọn agbègbè tí ìbísí, àìbísí, àti ìṣíkiri àwọn ẹyẹ bo, pèsè ìlànà fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kárí ayé fún ìtọ́jú. Ṣùgbọ́n, ní ojú ọ̀nà ìfò kan náà, àwọn ìgbòkègbodò ìṣíkiri ti àwọn irú kan náà le yàtọ̀ gidigidi láàárín àwọn àkókò àti àwọn ènìyàn. Ṣíṣe àlàyé ìyàtọ̀ àkókò àti iye ènìyàn nínú ìṣíkiri wúlò fún òye nípa àyíká ìṣíkiri àti fún dídá àwọn àlàfo ìpamọ́ mọ̀. Àwọn Ọ̀nà Nípa lílo ìtọ́pinpin satẹlaiti a tọpinpin ìṣíkiri ti Whimbrels (Numenius phaeopus variegatus) láti àwọn ibi tí kìí ṣe ìbísí ní Moreton Bay (MB) àti Roebuck Bay (RB) ní Australia ní ojú ọ̀nà ìfò ti ìlà-oòrùn Asia-Australasian. Àwọn ìdánwò Mantel ni a lò láti ṣe àgbéyẹ̀wò agbára ìsopọ̀ ìṣíkiri láàrín àwọn ibi tí kìí ṣe ìbísí àti ìbísí ti àwọn ènìyàn MB àti RB. A lo ìdánwò t Welch láti fi àwọn ìgbòkègbodò ìṣíkiri láàrín àwọn ènìyàn méjì àti láàárín ìṣíkiri àríwá àti gúúsù wéra. Àwọn Àbájáde Nígbà ìṣíkiri àríwá, ìjìnnà àti àkókò ìṣíkiri gùn fún àwọn MB ju àwọn RB lọ. Ìjìnnà àti àkókò ìṣíkiri ẹsẹ̀ àkọ́kọ́ nígbà ìṣíkiri àríwá gùn fún àwọn MB ju àwọn RB lọ, èyí tí ó fihàn pé àwọn MB ń fi epo púpọ̀ sí i kí wọ́n tó kúrò ní àwọn ibi tí kò ní ìbímọ láti ṣètìlẹ́yìn fún ìrìnàjò wọn tí kò dúró ṣinṣin. Àwọn RB fi ìsopọ̀mọ́ra ìṣíkiri tí kò lágbára hàn (àwọn ibi ìbímọ tí ó ń fọ́nká lórí àwọn longitude 60) ju àwọn MB lọ (àwọn ibi ìbímọ tí ó wà ní àwọn longitude 5 ní Far Eastern Russia). Ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn MB, àwọn RB gbára lé àwọn ibi ìdúró ní Yellow Sea àti àwọn agbègbè etíkun ní China, níbi tí ibùgbé ìṣàn omi ti jìyà àdánù ńlá. Síbẹ̀síbẹ̀, iye àwọn RB pọ̀ sí i nígbà tí iye àwọn MB dínkù ní àwọn ọdún tó kọjá, èyí tí ó fihàn pé pípadánù ibùgbé ìṣàn omi ní àwọn ibi ìdúró kò ní ipa púpọ̀ lórí àwọn ènìyàn Whimbrel, èyí tí ó lè lo onírúurú irú ibùgbé. Àwọn àṣà ìbílẹ̀ láàárín àwọn ènìyàn lè jẹ́ nítorí àwọn ìwọ̀n ìfúnpá ọdẹ ní àwọn ibi ìbímọ wọn. Àwọn Ìparí Ìwádìí yìí tẹnu mọ́ pé a lè mú kí àwọn ìgbésẹ̀ ìpamọ́ sunwọ̀n síi nípa lílóye gbogbo ìgbésẹ̀ ọdọọdún ti àwọn ènìyàn Whimbrels àti bóyá àwọn ẹyẹ mìíràn tí wọ́n ń ṣí kiri.
Ìtẹ̀jáde wà ní:
https://doi.org/10.1186/s40657-020-00210-z
