Uburyo imyitwarire ihinduka n'uburyo inyamaswa zihinduka: Uko inkende zo mu gihe cy'itumba zitwara iyo zihinduye aho ziba.

Ikinyamakuru:Biology y'amazi meza, 64 (6), pp.1183-1195.

Ubwoko (Inyoni):Ingagi y'ibishyimbo (Anser fabalis), Ingagi y'umweru ifite imiterere mike (Anser erythropus)

Incamake:

Umuvuduko wihuta w’impinduka mu bidukikije uterwa n’abantu utera imbogamizi ikomeye ku nyamaswa zo mu gasozi. Ubushobozi bw’inyamaswa zo mu gasozi bwo kwihanganira impinduka mu bidukikije bufite ingaruka zikomeye ku buzima bwazo, kubaho kwazo, no kororoka kwazo. Guhindura imyitwarire, guhindura imyitwarire ako kanya bitewe n’impinduka mu bidukikije, bishobora kuba ingenzi cyane mu guhangana n’impinduka zikomoka ku bantu. Intego nyamukuru y’ubu bushakashatsi kwari ugupima uko ubwoko bubiri bw’ingagi zo mu gihe cy’itumba (ingagi z’ibishyimbo Anser fabalis na ingagi z’umweru zitagira uruhu Anser erythropus) zitwara nabi mu miterere y’aho ziba mu rwego rw’abaturage binyuze mu kwiga imyitwarire yo gushaka ibiryo. Byongeye kandi, twagerageje niba uburyo imyitwarire ishobora guhindura niche ya trophic. Twagaragaje imyitwarire yo gushaka ibiryo kandi tubara buri munsi (HR) y’ingagi dukoresheje amakuru yo gukurikirana uburyo bwo gushyira ibintu ku isi. Twabaruye ahantu hasanzwe ho gupima ubugari bw’aho hantu dukoresheje agaciro ka δ13C na δ15N k’ingagi ku giti cyazo. Twahuje uburyo imyitwarire ishingiye ku imyitwarire n’ubwiza bw’aho ziba dukoresheje moderi za ANCOVA (isesengura rya covariance). Twanagerageje isano iri hagati y’ahantu hasanzwe ho gupima uruziga na HR dukoresheje moderi ya ANCOVA. Twabonye itandukaniro rikomeye mu myitwarire y’inkende zishakisha mu gihe cy’imyaka myinshi mu gace zishakiramo buri munsi, intera y’urugendo n’umuvuduko, n’inguni yo guhindukira. By’umwihariko, inyoni zongereye ahantu zishakira kugira ngo zigere ku ngufu zikenera buri munsi bitewe n’imimerere mibi y’aho ziba. Zagurukaga cyane kandi zigenda intera ndende buri munsi. Ku nkende nto z’umweru ziri mu kaga, imyitwarire yose yajyanaga n’ubwiza bw’aho ziba. Ku nkende z’ibishyimbo, inguni yo guhindukira gusa n’inguni yo guhindukira ni byo byari bifitanye isano n’ubwiza bw’aho ziba. Inyoni, cyane cyane ingande nto z’umweru, zishobora kuba zari zifite ahantu henshi mu gihe cy’imimerere mibi. Ibyo twabonye bigaragaza ko inkende zikora mu gihe cy’itumba zagaragaje imiterere myiza. Ariko, imyitwarire yo gushakisha mu gihe cy’aho ziba itari nziza ntiyatumye habaho ahantu hanini ho guhindukira. Kuboneka kw’aho ziba bishobora kuba ari byo bitera ingaruka zitandukanye zo gushakisha HR n’ahantu hatandukanye mu mpinduka ziterwa n’ibidukikije ziterwa n’abantu. Kubwibyo, kubungabunga uburyo karemano bw’amazi mu gihe cy’ingenzi (ni ukuvuga Nzeri-Ugushyingo) kugira ngo haboneke ibiribwa byiza ni ingenzi mu hazaza h’imiryango y’inkende mu karere ka Aziya y’Iburasirazuba-Australiya.