Suwuň derejesi howp astyndaky göçüp barýan suw guşlary üçin iň amatly iýmitleniş ýaşaýyş ýerleriniň elýeterliligine täsir edýär

Žurnal:Ekologiýa we ewolýusiýa, 7(23), sah.10440-10450.

Görnüş (Guş):Uly ak öňlü gaz (Anser albifrons), Aswan gazy (Anser cygnoides)

Abstrakt:

Poýang kölündäki suw derejesiniň möwsümleýin üýtgemeleri sebäpli döredilen giň wagtlaýyn suwly-batgalyk ýerler Hytaýda göçüp gelýän Anatidae guşlarynyň esasy gyşlaýan ýerini emele getirýär. Soňky 15 ýylyň dowamynda suwly-batgalyk ýerleriň meýdanynyň azalmagy kölüň gyşky suw derejesini saklamak üçin Poýang bendini gurmak tekliplerine sebäp boldy. Tebigy gidrologik ulgamy üýtgetmek, iýmitiň elýeterliligi we elýeterliligi üçin suw derejesiniň üýtgemegine bagly bolan suw guşlaryna täsir eder. Biz suw derejeleriniň tapawutly bolan iki gyşda (2015-nji ýylda yzygiderli çökgünlik; 2016-njy ýylda Poýang bendinden soňky çaklanylýanlara meňzeş ýokary suw dowam etdi) dürli iýmitleniş häsiýetlerine eýe bolan iki gaz görnüşini (ak öňlü gazlar Anser albifrons [otlaýan görnüşler] we akguş gazlary Anser cygnoides [tuberkulýoz bilen iýmitlenýän görnüşler]) yzarladyk we suw derejesiniň üýtgemeginiň ösümliklere we beýiklige esaslanyp, olaryň ýaşaýyş jaýlaryny saýlamagyna täsirini öwrendik. 2015-nji ýylda ak öňlü gazlar yzygiderli döredilen palçyk ýerlerini giňden ulanyp, gysga iýmitli graminoid şlaklary bilen iýmitlendiler, akguş gazlary bolsa tuberkulýozlar üçin suwuň gyrasynda substratlary gazdylar. Bu möhüm dinamiki ekoton suwasty iýmitleri yzygiderli açyp görkezýär we suw derejesiniň pese gaçmagy döwründe irki tapgyrdaky graminoidleriň ösüşini goldaýar. 2016-njy ýylda suwuň ýokary derejesiniň dowamly dowam etmegi döwründe iki görnüş hem palçyk ýerleri saýlady, ýöne şeýle hem suwuň ýokary şertlerinde köklere we täze graminoidleriň ösüşine elýeterlilik çäklendirilendigi üçin has uzak möhletli möwsümleýin graminoid bölekleri bolan has köp derejeli ýaşaýyş ýerlerini saýlady. Has uzak möhletli graminoid bölekleri iki görnüş üçin hem energiýa taýdan has az girdejili iýmit hödürleýär. Suwuň ýokary derejesi bilen amatly ýaşaýyş ýerleriniň ep-esli azalmagy we has az girdejili iýmitlere çäklendirilmegi gazlaryň göçmek üçin ýeterlik ýag gorlaryny toplamak ukybyny peseldýär we soňraky ýaşaýşa we köpelmäge täsir edip biler. Netijelerimiz Poýang kölündäki ýokary suw derejesiniň tomusda saklanmalydygyny, ýöne kem-kemden peselmegine rugsat berilmelidigini we gyş boýy ähli iýmitlenýän gildiýalardan suw guşlaryna elýeterliligi üpjün etmek üçin täze ýerleri açmalydygyny görkezýär.