Gündogar Aziýanyň iki sany azalýan suw guşlarynyň esasy ýazky dynç alyş ýerlerinde köpugurly ýaşaýyş ýerini saýlamak.

Žurnal:Ekologiýa görkezijileri, 87, sah. 127-135.

Görnüş (Guş):Ak öňlü gaz (Anser albifrons), Tundra lobya gazy (Anser serrirostris)

Abstrakt:

Haýwanlar daşky gurşawa dürli gorag çärelerini talap edýän dürli giňişlik ölçeglerinde jogap berýärler. Suw guşlary global derejede howp astyndaky suw-batgalyk ekosistemalary üçin esasy bio-görkezijilerdir, ýöne olaryň köp ölçegli ýaşaýyş ýerlerini saýlamagyň mehanizmleri seýrek öwrenildi. Hemra yzarlaýyş maglumatlaryny we Maksimum entropiýa modelirlemesini ulanyp, biz azalýan iki suw guşunyň görnüşiniň, Uly Akmaňly Gazyň (Anser Albifrons) we Tundra Lobýa Gazynyň (A. serrirostris) ýaşaýyş ýerlerini saýlamagyny üç giňişlik ölçeginde öwrendik: landşaft (30, 40, 50 km), iýmit gözlemek (10, 15, 20 km) we gijä galmak (1, 3, 5 km). Biz landşaft ölçegli ýaşaýyş ýerlerini saýlamagyň esasan deňeşdirme boýunça gödek landşaft ölçeglerine esaslanýandygyny, şol bir wagtyň özünde iýmit gözlemek we gijä galmak ölçegli ýaşaýyş ýerlerini saýlamak üçin has jikme-jik landşaft aýratynlyklarynyň göz öňünde tutulandygyny çakladyk. Suw guşlarynyň iki görnüşiniň hem landşaft derejesinde suw-batgalyk ýerleriň we suw howdanlarynyň has köp göterimi bolan ýerleri, iýmit gözlemek derejesinde dargan ekin meýdanlary bilen gurşalan suw howdanlaryny we gyşlamak derejesinde gowy baglanyşykly suw-batgalyk ýerlerini we gowy baglanyşykly orta ululykdaky suw howdanlaryny has gowy görýändigini anykladyk. Iki görnüş üçin ýaşaýyş ýerini saýlamakdaky esasy tapawut landşaftda we iýmit gözlemek derejesinde ýüze çykdy; gyşlamak derejesinde faktorlar meňzeşdi. Gorag işleriniň suw howdanlarynyň we suw-batgalyk ýerleriň agregasiýasyny we baglanyşygyny güýçlendirmäge, şeýle hem töwerekde az agregasiýa edilen ekin meýdanlaryny ösdürmäge gönükdirilmelidigini teklip edýäris. Biziň çemeleşmegimiz adamlaryň täsiri bilen daşky gurşawyň üýtgemegine garamazdan, ýaşaýyş ýerleriniň hilini gowulandyrmak üçin netijeli çäreleri hödürlemek arkaly suw guşlaryny goramak tejribesine we suw-batgalyk ýerlerini dolandyrmaga ýol görkezip biler.